Üniversite Öğrencileri ‘Hayalet Ağ’ Kabusunu Bitirecek: Çözülebilir Ağ Projesi

Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden genç bir ekip, denizlerde büyük bir çevre sorunu haline gelen ‘hayalet ağ’ sorununa çözüm buldu. ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ adlı öğrenci ekibi, TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda ‘Çevre ve Enerji’ kategorisinde ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle birincilik elde etti. Bu inovatif biyopolimer tabanlı ağlar, patent çalışmalarının tamamlanmasının ardından birkaç yıl içinde balıkçılık sektöründe kullanıma sunulmayı hedefliyor. Proje, deniz ekosistemini korumayı amaçlıyor.

Deniz Canlıları ve Ekosistem İçin Büyük Tehdit

Okyanus ve denizlerde kaybolan veya terk edilen plastik balıkçı ağları, “hayalet ağ” olarak adlandırılan ciddi bir çevre felaketine yol açıyor. Bu ağlar, denizin altında avcılığı kendi kendine sürdürerek üreme dönemlerinde dahi balıklara zarar veriyor. Yunus, kaplumbağa, vatoz, köpekbalıkları ve deniz kuşları gibi birçok canlı, bu ağlara takılarak uzun ve acılı ölümler yaşıyor.

Hayalet ağlar, deniz tabanındaki mercan resiflerini boğarak yüzlerce yıl boyunca suyu kirletmeye devam ediyor. Suda çözündüklerinde ise mikroplastikler yayıyor. Bu mikroplastikler, balıklar aracılığıyla insan vücuduna geri dönerek kanser gibi hastalıklara neden olma riski taşıyor. Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekare hayalet ağ temizliği gerçekleştirdi.

Üniversite Ekibi Çözümüyle Ödül Kazandı

Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri Hakan Çevik, Umut Günay, Barış Can Gökçe, Beril İralgil, İrem Akalan ve Özge Göksu’dan oluşan ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, bu küresel soruna Türkiye’den bir çözüm getirdi. Ekip, TEKNOFEST KKTC 2025’te kazandığı birincilikle çalışmalarını daha da ileri taşıyor. Projenin akademik danışmanlığını Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt yürütüyor.

TÜBİTAK da bu yenilikçi çalışmaya destek veriyor. Ekip, üniversite bünyesinde ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine yeni optimizasyon çalışmaları gerçekleştiriyor. Bu çalışmalar, ürünün çevresel etkileri ve kullanım performansını kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi hedefliyor.

Pilot Uygulamalar ve Gelecek Hedefleri

Laboratuvar ortamında elde edilen verileri denizdeki gerçek kullanım koşullarında doğrulamak amacıyla balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Projenin temelini suda çözünebilen ‘biyopolimer’ tabanlı yapılar oluşturuyor. Bu malzemeler, petrol bazlı olmadıkları için denizde kaybolduklarında çözünerek doğaya ve deniz canlılarına zarar vermiyor.

Ekip, dayanıklı, ekonomik ve sürdürülebilir bir sistem geliştirmeye odaklanıyor. Patent çalışmalarının tamamlanmasının ardından birkaç yıl içinde son kullanıcıyla buluşması hedeflenen bu ağlar, balıkçılık sektöründe önemli bir dönüşüm yaratabilir. ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, 2030’lardan itibaren “hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan” hayalini kuruyor. Bu çalışma, sadece Türkiye için değil, dünya genelindeki denizler için de önemli faydalar sağlayacak.