Kültürel Mirasta Kapsayıcılık: Erişimden Katılıma Uzanan Yeni Bir Yaklaşım

TÜBA tarafından yayımlanan “iNCLUSION in the Cultural Heritage Sector” adlı eser, kültürel mirasın herkes için anlaşılabilir ve katılıma açık hâle getirilmesine yönelik bilimsel yaklaşımları ve uygulama modellerini bir araya getiriyor. Editörlüğünü TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker ile Doç. Dr. Kevser Çınar’ın yaptığı yayın, kapsayıcılığı yalnızca fiziksel erişimle sınırlamıyor.

Kitap; müze yöneticilerinden mimarlara, eğitimcilerden dijital teknoloji geliştiricilerine kadar geniş bir kesime hitap eden bir başvuru kaynağı olarak tasarlandı. Eser, TÜBA koordinasyonunda yürütülen ve Avrupa Birliği Erasmus+ programı tarafından ortak finanse edilen iNCLUSION projesinin bilimsel çıktıları arasında yer alıyor.

Teori ile Uygulamayı Buluşturan Geniş Bir Kapsam

Eserde kültürel miras turizmi, müzecilik, eğitim, mimarlık ve kamu politikaları gibi alanlar kapsayıcılık ekseninde ele alınıyor. Görme engelli bireyler için dokunsal sergilerden çok duyulu müze tasarımlarına, oyun temelli erişilebilirlik yaklaşımlarından çocuklara yönelik uygulamalara kadar çok sayıda örnek inceleniyor.

Kitapta ayrıca evrensel tasarımla öğrenme, tarihî kent merkezlerinde sürdürülebilir ulaşım ve göç ile aidiyet ilişkisi gibi konular da yer alıyor. Bu başlıklar, kapsayıcılığın ulaşım sistemleri, kurumsal işleyiş ve kültürel anlatılarla da doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.

Erişim Yeterli Değil

Doç. Dr. Kevser Çınar, önsözünde kültürel mirasa erişimin temel bir kültürel hak olduğunu, ancak tek başına kapsayıcılık anlamına gelmediğini belirtiyor. Çınar’a göre bir ziyaretçinin kurumun kapısından içeri girebilmesi, o kişinin anlatılarda temsil edildiği veya karar süreçlerinde söz sahibi olduğu anlamına gelmiyor.

Dijital dönüşümün de bu alanda önemli olanaklar sunduğu ifade edilirken, teknolojinin kendiliğinden kapsayıcı olmadığının altı çiziliyor. Uygulamaların değerinin nasıl tasarlandıklarına, hangi deneyimleri temsil ettiklerine ve geliştirme süreçlerine farklı kullanıcıların katılıp katılmadığına bağlı olduğu vurgulanıyor.

Şeker’den Kültürel Hafıza Çağrısı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, kitabın sunuş yazısında kültürel mirası ortak hafızanın, kimliğin ve toplumsal katılımın alanı olarak tanımlıyor. Şeker, mirasın değerinin herkesin ona erişebilmesi, onu yorumlayabilmesi ve katkıda bulunabilmesiyle güçlendiğini belirtiyor.